Chất điểm là gì? Cách xác định tọa độ chất điểm chuẩn

chất điểm là gì

Chất điểm là gì lớp 10 là một trong những câu hỏi gắn với các bài tập lý thuyết và thực hành quan trong bộ môn Vật lý. Hôm nay, hãy cùng thietbiruaxegiare.net giúp bạn ôn lại những kiến thức để chúng ta có thể hiểu sâu hơn và sẵn sàng cho những bài kiểm tra sắp tới nhé!

Khái niệm về chuyển động cơ và chất điểm là gì vật lý 10

Các khái niệm cơ bản về chuyển động cơ và chất điểm

  • Chuyển động cơ là sự thay đổi vị trí của vật đó so với một vật khác theo thời gian nhất định. Ví dụ: khi bạn đứng tại chỗ ném 1 quả bóng ra xa, lúc này quả bóng đang thay đổi vị trí so với bạn và được coi là một vật chuyển động.
chất điểm là gì
Chất điểm là gì lớp 10 và những kiến thức cơ bản về chuyển động cơ
  • Chất điểm là gì? – Chất điểm (khối điểm) là một khái niệm chỉ những vật có khối lượng hoặc kích thước đáng kể nhưng so với độ dài đường đi (hoặc những khoảng cách được đề cập) lại rất nhỏ. Chất điểm khác với điểm trong toán học vì nó còn gắn với các tính chất vật lý (như khối lượng) và có khối lượng riêng lớn vô hạn.
  • Quỹ đạo chất điểm là gì – Đó là một tập hợp tất cả các vị trí của chất điểm khi nó thực hiện chuyển động cơ của mình. Hay nói cách khác, quỹ đạo của chuyển động chính là đường mà chất điểm khi chuyển động tạo ra trong không gian. Quỹ đạo có tính tương đối thể hiện khi xét trên các phương diện khác nhau thì quỹ đạo cũng không giống nhau.

Chất điểm là gì cho ví dụ về chất điểm trong thực tế

Ví dụ về chất điểm thực tế rất đơn giản:

chất điểm là gì cho ví dụ
Chất điểm là gì cho ví dụ giữa Mặt trăng và Trái Đất
  • Ô tô con là một vật có khối lượng lớn nhưng so với quãng đường từ Hà Nội đi Tp. Hồ Chí Minh lại rất nhỏ. Nên có thể coi ô tô chính là một chất điểm trên quãng đường nó di chuyển từ Hà Nội vào Tp. Hồ Chí Minh.
  • Thả một viên đá có khối lượng từ trên tầng thượng của tòa nhà cao tầng. Lúc này, viên đá cũng được coi là chất điểm trên chính quang đường di chuyển từ tầng thượng cho đến khi chạm đất.

Ngoài ra, chúng ta còn có một số ví dụ về quỹ đạo cũng như tính tương đối của quỹ đạo như:

  • Trái Đất xét trong chuyển động xung quanh Mặt trời với quỹ đạo hình elip.
  • Điểm đầu của kim đồng hồ có quỹ đạo hình tròn so với điểm cố định.
  • Hạt mưa rơi từ trên cao xuống có quỹ đạo thẳng đứng…
  • Quỹ đạo có tính tương đối thể hiện cụ thể nhất ở đũa xe đạp: khi so với trục của bánh xe thì đũa xe đạp có quỹ đạo hình tròn. Nhưng khi so với người đứng bên đường quan sát thì quỹ đạo của đũa xe đạp lại có hình xicloit.

Cách xác định tọa độ chất điểm là gì – vị trí của vật trong không gian

Để có thể xác định được chính xác vị trí của một vật trong không gian, người ta sẽ chọn một vật làm mốc và một chiều dương trên quỹ đạo. Sau đó dùng thước đo độ dài đoạn đường tính từ vị trí của vật đến vật làm mốc.

cách xác định tọa độ chất điểm
Cách xác định vị trí của một vật trong không gian như thế nào?

Trong vật lý và toán học, người ta sử dụng hệ trục tọa độ để xác định tọa độ chất điểm là gì. Các hệ tọa độ thường được dùng đó là:

Hệ tọa độ 1 trục trong trường hợp vật chuyển động trên 1 đường thẳng thì tọa độ của vật ở vị trí A sẽ là:

x = OA- 

Hệ tọa độ 2 trục nếu vật chuyển động theo 1 đường cong thì tọa độ của vật tại vị trí B được xác định là bởi:

x = OBx

y = OBy

Cách xác định tọa độ chất điểm trong các trường hợp

Cách xác định thời gian trong chuyển động của chất điểm là gì

Để có thể xác định thời gian trong chuyển động, chúng ta cần xác định mốc thời gian – thời điểm chọn trước khi bắt đầu tính thời gian. Khi đó, nếu muốn xác định từ thời điểm ứng với các vị trí của vật (chất điểm), ta sẽ đo thời gian trôi đi kể từ mốc thời gian đến khi vật ở vị trí đó.

Cũng bằng cách trên mà chúng ta có một hệ quy chiếu gồm vật làm mốc, hệ tọa độ gắn với vật làm mốc, một mốc thời gian và đồng hồ để đo thời gian.

>> Xem thêm:

Dòng điện là gì? Tác dụng của dòng điện trong đời sống

Nhiệt ẩm kế là gì? Các loại nhiệt ẩm kế tốt nhất hiện nay

Gợi ý một số câu hỏi vật lý 10 chất điểm là gì?

Câu 1: Trong các trường hợp dưới đây, trường hợp nào có thể coi vật đang chuyển động là một chất điểm?

  1. 1 quyển sách bị rơi từ mặt bàn xuống sàn nhà
  2. 1 chiếc ô tô đang đỗ trong bãi đậu xe
  3. Mặt trăng trong chuyển động quay xung quanh Trái Đất
  4. Con cá đang bơi trong xô nước

=> Đáp án: C vì so với khoảng cách từ Mặt trăng đến Trái Đất thì kích thước của Mặt trăng là rất nhỏ nên có thể coi đây là một chất điểm.

Câu 2: Với câu nói: Trái Đất quay quanh Mặt trời với quỹ đạo hình elip, thì vật được chọn làm mốc là:

  1. Mặt trời và Trái Đất
  2. Mặt trời
  3. Mặt trăng
  4. Trái Đất

=> Đáp án:  B vì Trái Đất được coi là vật chuyển động quanh mặt trời đứng yên nên Mặt trời sẽ là mốc.

chất điểm là gì vật lý 10
Trái Đất quay quanh Mặt trời thì Mặt trời chính là mốc

Câu 3: Trường hợp nào sau đây không phải là chất điểm?

  1. Máy bay từ Hà Nội đến New York
  2. Người thủy thủ đang đi bộ trên boong tàu
  3. Viên đạn từ họng súng bắn ra bên ngoài và bay trong không khí
  4. Trái Đất trong quỹ đạo khi chuyển động quay quanh mặt trời

=> Đáp án: B vì kích thước của thủy thủ với tàu là đánh kể nên không thể coi là một chất điểm.

Câu 4: Theo định nghĩa thì hệ quy chiếu của một vật bao gồm:

  1. Hệ tọa độ, mốc thời gian, đồng hồ đo thời gian
  2. Mốc thời gian, vật làm mốc, đồng hồ đo
  3. Vật làm mốc, mốc thời thời gian, hệ tọa độ
  4. Vật làm mốc, hệ tọa độ gắn với vật làm mốc, mốc thời gian, đồng hồ đo

=> Đáp án: D

Câu 5: Người ta xác định vị trí của đoàn tàu như sau: Lúc 7h30, đoàn tàu SE4 trên tuyến đường sắt Bắc – Nam đang cách ga Đà Nẵng 7km. Cách xác định trên còn thiếu yếu tố nào?

  1. Vật làm mốc
  2. Mốc thời gian
  3. Chiều dương của quãng đường
  4. Thước đo và đồng hồ đo

=> Đáp án: C vì đã có:

  • Vật làm mốc: ga Đà Nẵng
  • Mốc thời gian: 7h30
  • Thước đo và đồng hồ: khoảng cách 7km và thời gian 7h30

Do đó, còn thiếu chiều dương của quãng đường tàu SE4 di chuyển trên đường sắt.

Hy vọng với những kiến thức vật lý mà thietbiruaxegiare.net chia sẻ bên trên đã giúp bạn củng cố lại kiến thức về chất điểm là gì. Mọi câu hỏi có liên quan sẽ được chúng tôi giải đáp chu đáo nhất nếu như bạn để lại thắc mắc trong phần comment bên dưới. Cảm ơn quý vị đã theo dõi bài viết này của thietbiruaxegiare.net.