Hooc môn là gì? Các loại hoóc-môn quan trọng của cơ thể

Hooc môn là gì?

Cơ thể con người có rất nhiều loại hoóc-môn đảm nhiệm các chức năng khác nhau. Chúng thực hiện trách nhiệm điều hòa hoạt động các cơ quan và điều tiết chức năng sinh sản. Sự thay đổi về hoóc-môn dù rất nhỏ cũng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe. Để hiểu rõ hơn về hooc-môn là gì? cũng như chức năng của hooc-môn là gì? mời bạn đọc theo dõi bài viết dưới đây.

Khái niệm hooc-môn là gì?

Hooc-môn hay còn được gọi là hoóc-môn, hoocmon; trong tiếng Anh được gọi là Hormone (nội tiết tố).

Hooc môn là gì?

Hooc môn là gì?

Theo định nghĩa trong y khoa, hoóc-môn là một loại chất do một hay nhiều tế bào trong cơ thể sản xuất ra nhằm mục đích phục vụ cho các hoạt động sống khác nhau của cơ thể. Công việc chính của các hoóc-môn đóng vai trò như “sứ giả” hỗ trợ các tế bào cơ quan này truyền đạt tin hiểu đến mô ở những cơ quan khác. Hoạt động này sẽ được thực hiện qua đường máu. Máu lưu thông, tuần hoàn xuyên suốt cơ thể giúp hormone thực hiện các chức năng, vai trò vốn có của mình tại cơ quan được tiếp nhận.

Khi tiếp nhận mỗi loại hormone, tế bào nhanh chóng tương tác và phản ứng lại với hormone đó.

Nếu là một người bị mất cân bằng nội tiết, rối loạn hormone sẽ gây hệ lụy không nhỏ đến các hoạt động sinh lý. Tác động tiêu cực trực tiếp đến nhiều bộ phận, cơ quan của cơ thể.

Vai trò của các hormone là gì?

Phần lớn hormone liên quan đến các quá trình sinh học diễn ra bên trong cơ thể. Nó thực hiện vai trò là tác nhân điều tiết để đảm bảo các quá trình vận hành một cách nhịp nhàng và ổn định. Sự đóng góp của hormone vô cùng quan trọng và không thể thiếu có thể nhắc đến là: Quá trình chuyển hóa thức ăn, trao đổi chất, nhịp sinh học, sinh trưởng, phát triển. Dưới đây là những chức năng chính của hooc môn:

  • Đảm bảo cho cơ quan sinh sản phát triển toàn diện, bình thường. Đồng thời duy trì được chức năng tình dục ở cả hai giới.
  • Thúc đẩy các tế bào, mô tăng sinh và phát triển. Từ hoạt động này góp phần điều tiết quá trình phát triển, sinh trưởng cơ thể.
  • Tham gia rất tích cực vào các hoạt động trao đổi chất, trao đổi năng lượng. Điển hình là quá trình tiêu hóa thức ăn, chuyển đổi thức ăn thành dạng năng lượng và nhiều chất dinh dưỡng thiết yếu.
  • Điều chỉnh tâm trạng, cảm xúc cũng như vai trò nhận thức cho não bộ.
  • Đóng vai trò hỗ trợ quá trình điều tiết của cơ thể nhanh thích nghi với sự thay đổi môi trường.

Bên cạnh đó, hormone còn đảm nhiệm chức năng rất quan trọng cho quá trình cân bằng nội môi diễn ra ở dịch nội bào và ngoại bào.

Các loại hormone quan trọng trong cơ thể người

Dưới đây là những loại hooc môn quan trọng. Ảnh hưởng nhiều tới sức khỏe con người:

Hormon của tuyến giáp

Hormon của tuyến giáp

Hormon của tuyến giáp

Về cơ bản, hormon tuyến giáp có khả năng sản sinh ra hai loai hoocmon là T3 (Triiodothyronine) và T4 (Thyroxine). Hai loại hormone đảm nhiệm chức năng kiểm soát quá trình trao đổi chất của cơ thể. Ngoài ra, còn giúp điều chỉnh nhiệt độ, cân nặng trong cơ thể, xác định rõ mức năng lượng.

Mất cân bằng hormone của tuyến giáp sẽ gây ra nhiều bệnh lý nghiêm trọng như suy giáp, basedow.

Insulin – hormon tuyến tụy

Insulin là một loại hormon do các tế bào đảo tụy ở tuyến tụy tiết ra. Tuyến tụy là một cơ quan có dạng hình lá, nằm trong ổ bụng, phía sau của dạ dày. Chúng thực hiện chức năng chuyển hóa các chất carbohydrate trong cơ thể. Đặc biệt insulin còn có vai trò của  việc chuyển hóa các mô mỡ và gan sang dạng năng lượng ATP nhằm cung cấp cho các hoạt động của cơ thể. Điều chỉnh lượng đường trong máy luôn được giữ ở mức ổn định, không bị hạ quá thấp hoặc tăng quá cao.

Hormone Estrogen sinh dục nữ

Estrogen là hormone sinh dục nữ được sản sinh bởi 2 buồng trứng ở nữ. Đóng vai trò quan trọng, quyết định đến việc phát triển giới tính và các cơ quan sinh dục nữ, các vấn đề kinh nguyệt, sinh sản và mãn kinh.

Estrogen - Hormone sinh dục nữ

Estrogen – Hormone sinh dục nữ

Nếu nồng độ hormone estrogen của cơ thể tăng quá mức có thể sẽ làm tăng nguy cơ bị trầm cảm, mệt mỏi, chứng ủ rũ. Thậm chí có nguy cơ gây ra các bệnh ung thư vú, ung thư tử cung… Ngược lại, nồng độ estrogen quá thấp dẫn đến các tình trạng tổn thương trên da, mụn trứng cá, bị rụng tóc ở phụ nữ.

Testosterone

Đây là hormone có thể tìm thấy được ở cả cơ thể của nam giới và nữ giới. Riêng đối với nam giới, đây là một hormone nội tiết tố đóng vai trò cần thiết và quan trọng hơn cả.

Testosterone thực hiện nhiệm vụ quan trọng trong sự phát triển các mô sinh sản ở nam giới, tuyến tiền liệt và tinh hoàn. Nó cũng thúc đẩy các đặc điểm tình dục thứ cấp như tăng khối lượng cơ bắp, tăng xương. Thiếu hụt testosterone cơ thể nam giới có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như yếu sinh lý, mất xương.

Progesterone

Progesterone là là loại hormone được sản sinh ra chủ yếu ở nửa sau chu kỳ kinh nguyệt. Progesterone được sản sinh ở buồng trứng ở phụ nữ, tại nhau thai khi phụ nữ mang thai. Ngoài ra còn có trong tuyến thượng thận.

Hormone Progesterone

Hormone Progesterone

Progesterone có vai trò kích thích, điều tiết, giúp cơ thể chuẩn bị cho việc thụ thai, mang thai, duy trì thai kỳ. Đồng thời hỗ trợ điều chỉnh chu kỳ hàng tháng. Trường hợp người phụ nữ chưa mang thai, nồng độ progesterone bị giảm xuống chính là thời điểm chu kỳ kinh nguyệt sắp bắt đầu. Ngoài ra, progesteron còn thực hiện vai trò quan trọng  trong vấn đề về ham muốn tình dục ở phụ nữ.

Prolactin

Prolactin là hormon được tìm thấy ở cả nam và nữ, được sản sinh ra từ thùy trước của tuyến yên (nằm ở não). Prolactin đảm nhiệm nhiều chức năng khác nhau trong cơ thể. Quan trọng nhất là giúp kích thích, sản xuất và tạo sữa cho mẹ. Phụ nữ đang mang thai, nồng độ hoocmon prolactin tăng cao hơn bình thường do cần prolactin ức chế hoocmon kích thích nang trứng và hooc môn giải phóng gonadotropin GnRH.

Serotonin

Đây là chất dẫn truyền thần kinh trung ương và ngoại vi. Bản chất của hoóc môn này là dẫn chất của axit amin Tryptophan. Serotonin tiết ra khi con người nhận được sự công nhận, lời khen từ những người xung quanh. Đây là khởi nguồn của cảm giác vui vẻ, hạnh phúc. Điều này sẽ thúc đẩy con người ta cố gắng, tìm thấy sự tán thưởng ở mọi người.

Xét về chức năng tâm lý, hoóc môn Serotonin này có thể được coi là một nhân tố quan trọng trong việc điều khiển hành vi, cảm xúc, hình thành nhân cách. Đóng vai trò quan trọng trong vấn đề nhìn nhận thế giới xung quanh của mỗi cá nhân.

Liên quan để khả năng kiểm soát cảm xúc, nên việc thiếu hụt Serotonin dễ dẫn đến những rối loạn tâm thần như trầm cảm, rối loạn lo âu, lo lắng, mệt mỏi, mất ngủ, tăng cân, thèm ăn… Ngược lại, nếu nồng độ serotonin tăng cao có thể gây tình trạng kích động, cơ thể dễ rơi tình trạng lú lẫn.

Cortisol

Cortisol - hormone chống stress

Cortisol – hormone chống stress

Cortisol là một loại hormone corticosteroid được sản xuất trên vỏ thượng thận bởi bộ phận tên là Zona fasciculata. Đây là hooc môn vô cùng cần thiết và được xem là loại hormone chống stress. Nhiệm vụ chính của Cortisol là kiểm soát căng thẳng tâm lý và thể chất.

Khi cơ thể gặp tình huống căng thẳng, tình trạng nguy hiểm sẽ sản sinh ra hoocmon Cortisol, làm tăng nhịp tim, huyết áp, hô hấp để kịp thời đối phó với tình hình.

Tuy nhiên, nồng độ Cortisol nếu quá cao sẽ gây tình trạng huyết cao áp. Thậm chí có thể gây ra tình trạng rối loạn lo âu, căng thẳng nếu mức cholesterol cao.

Ngược lại, nếu nồng độ cortisol quá thấp có thể dẫn tới các chứng nghiện rượu hoặc các vấn đề do hội chứng mệt mỏi mãn tính.

Adrenaline

Adrenaline là loại hooc môn được tiết ra từ các tế bào thần kinh trung ương và tuyến thượng thận. Adrenalin có vai trò kích thích khiến cơ thể phải suy nghĩ, nhanh chóng phản ứng nhanh với căng thẳng. Khi cơ thể căng thẳng, hoóc môn adrenaline được giải phóng vào máu. Tiếp đó được gửi đến các cơ quan khác tạo ra những phản ứng cụ thể. Mặt khác, adrenaline còn có vai trò làm tăng tốc độ trao đổi chất và sự giãn nở của các mạch máu đến tim và não.

Somatotropin

Đây là một loại hormone tăng trưởng, gồm 190 loại axit amin được tổng hợp và tiết ra từ tế bào somatotrophs phần trước của tuyến yên. Nó đảm nhiệm chức năng kích thích tăng trưởng, hỗ trợ và thúc đẩy quá trình tái tạo tế bào và trao đổi chất. Hormone tăng trưởng đóng vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình phát triển ở con người.

Hoóc môn oxytocin

Oxytocin hay còn được nhiều người biết đến hơn với tên gọi là hormone tình yêu, hormone âu yếm. Loại hoocmon này do con người tự sản sinh, nó chi phối não bộ trong quá trình liên quan tới tình cảm, tình dục.

Oxytocin được tìm thấy lần đầu vào năm 1952. Theo đó, loại hóc môn này được bài tiết từ vùng dưới đồi, theo sợi trục đến khu trú ở thùy sau của tuyến yên. Nó được tiết ra khi con người có những va chạm về da thịt, có những xúc cảm gắn kết yêu thương; hoặc trong quá trình quan hệ tình dục.

Hooc môn đóng vai trò rất quan trọng và được coi là “sứ giả hóa học” của cơ thể. Hy vọng rằng, bài viết mang đến thông tin tổng quan giúp bạn hiểu rõ hơn về hooc môn là gì? Chức năng của một số loại hooc môn quan trọng trong cơ thể.