Nội tiết tố là gì? Chức năng – phân loại

Nội tiết tố rất quan trọng với cơ thể người

Nội tiết tố vô cùng quan trọng điều phối các chức năng khác nhau trong cơ thể bạn. Nếu như thiếu hoặc thừa nội tiết tố thì sẽ ảnh hưởng lớn cả về chức năng sinh lý, tinh thần của con người. Vậy bạn có biết nội tiết tố là gì hay không? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu chi tiết về vấn đề này qua phần chia sẻ sau đây nhé.

Nội tiết tố là gì?

Nội tiết tố có tên tiếng Anh là Hormone, hoặc được gọi theo tiếng Việt là hoóc-môn hay là hoocmon. Đây là một chất hóa học được tiết ra bởi một hay nhiều tế bào trong cơ thể, nó điều phối các chức năng khác nhau trong cơ thể của bạn bằng cách truyền thông điệp qua máu đến những cơ quan, cơ, da và các mô khác. Những tín hiệu này sẽ cho cơ thể bạn biết là phải làm gì và làm khi nào. Nội tiết tố cần thiết cho cuộc sống và sức khỏe của bạn.

Nội tiết tố rất quan trọng với cơ thể người

Nội tiết tố rất quan trọng với cơ thể người

Cho đến nay, các nhà khoa học đã xác định hơn 50 loại hormone trong cơ thể con người. Hormone và hầu hết các tuyến tạo ra hormone tạo nên hệ thống nội tiết của bạn.

Nội tiết tố có tác dụng gì? Các nội tiết tố kiểm soát nhiều quá trình khác nhau của cơ thể, bao gồm:

  • Sự trao đổi chất
  • Cân bằng nội môi (cân bằng bên trong không đổi), chẳng hạn như huyết áp và điều chỉnh lượng đường trong máu, chất lỏng (nước) và cân bằng điện giải và nhiệt độ cơ thể
  • Tăng trưởng và phát triển
  • Chức năng sinh dục
  • Sinh sản
  • Chu kỳ ngủ – thức
  • Khí sắc

Các loại nội tiết tố phổ biến

Các tuyến nội tiết quan trọng trong cơ thể

Các tuyến nội tiết quan trọng trong cơ thể

Nội tiết tố được tiết ra từ các tuyến nội tiết trong cơ thể. Các tuyến không có ống dẫn, do đó, các hormone được tiết trực tiếp vào dòng máu chứ không phải qua các ống dẫn. Một số tuyến nội tiết chính trong cơ thể bao gồm: tuyến yên, tuyến giáp, tuyến cận giáp, tuyến tụy, tuyến thượng thận, buồng trứng ở nữ giới và tinh hoàn ở nam giới.

Những tuyến nội tiết này tiết ra một số loại nội tiết tố đóng vai trò quan trọng trong cơ thể bạn và có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của bạn theo nhiều cách.

Nội tiết tố nữ estrogen

Không ít người đặt nghi vấn về nội tiết tố nữ là gì? Nội tiết tố nữ có tên là estrogen, là một trong những hormone sinh dục nữ quan trọng, nhưng nam giới cũng có estrogen. Ở phụ nữ, estrogen được sản xuất trong buồng trứng và chịu trách nhiệm về các chức năng như rụng trứng, kinh nguyệt, phát triển vú, và tăng mật độ xương và sụn.

Estrogen là nội tiết tố nữ

Estrogen là nội tiết tố nữ

Có quá nhiều estrogen có thể làm tăng nguy cơ mắc một số bệnh ung thư và có liên quan đến các triệu chứng như trầm cảm, tăng cân, khó ngủ, đau đầu, ham muốn tình dục thấp, lo lắng và các vấn đề kinh nguyệt.

Nội tiết số suy giảm do có quá ít estrogen có thể gây suy yếu xương (loãng xương), các vấn đề về kinh nguyệt, khả năng sinh sản và rối loạn tâm trạng. Trong khi mức độ estrogen giảm tự nhiên theo độ tuổi cho đến khi mãn kinh, một số bệnh lý có thể gây ra lượng estrogen thấp ở phụ nữ chưa mãn kinh.

Progesterone

Đây là một loại hormone khác có liên quan đến hệ thống sinh sản ở nữ. Giống như estrogen, progesterone đóng một vai trò quan trọng trong chu kỳ kinh nguyệt. Nó giúp chuẩn bị cho tử cung mang thai và là một yếu tố quan trọng trong giai đoạn đầu của thai kỳ.

Mức progesterone thấp có thể gây ra kinh nguyệt nhiều và không đều cũng như các vấn đề về khả năng sinh sản. Nếu nồng độ progesterone giảm xuống trong thai kỳ, nó có thể gây chuyển dạ sớm hoặc sẩy thai. Có quá nhiều progesterone có thể làm tăng nguy cơ ung thư vú.

Nội tiết tố nam testosterone

Testosterone là nội tiết tố nam

Testosterone là nội tiết tố nam

Bên cạnh nội tiết tố nữ thì chúng ta cũng có nội tiết tố nam. Vậy nội tiết tố nam là gì? Nó có tên tiếng Anh là testosterone, là một trong những nội tiết tố androgen chính có trong cơ thể. Androgen là loại hormone liên quan đến sinh sản của nam giới. Tuy nhiên, phụ nữ sản xuất testosterone và các nội tiết tố androgen khác trong buồng trứng, tuyến thượng thận và các tế bào mỡ. Hormone này góp phần vào ham muốn tình dục, phân phối chất béo, sức mạnh cơ bắp, khối lượng xương và sản xuất hồng cầu ở cả nam và nữ.

Phụ nữ có quá nhiều testosterone có thể bị mỏng tóc trên đầu, nhiều lông trên cơ thể, râu trên khuôn mặt, mụn trứng cá, nhiều mỡ trong cơ thể, ham muốn tình dục thấp và ngực nhỏ hơn. Có testosterone cao cũng có thể gây ra kinh nguyệt không đều và góp phần vào các vấn đề về khả năng sinh sản.

Insulin

Insulin là một loại nội tiết tố được sản xuất bởi tuyến tụy. Nó có chức năng chính là chuyển đổi glucose (đường) trong những thứ chúng ta ăn thành dạng mà cơ thể có thể sử dụng để làm năng lượng. Insulin giúp điều chỉnh lượng đường trong máu.

Insulin giúp chuyển glucose ở gan thành glycogen để dự trữ

Insulin giúp chuyển glucose ở gan thành glycogen để dự trữ

Khi cơ thể không thể sản xuất hoặc xử lý insulin một cách chính xác, nó có thể dẫn đến kháng insulin, tiền tiểu đường hoặc tiểu đường.

Cortisol

Cortisol là một loại hormone được gọi là hormone steroid và được sản xuất bởi tuyến thượng thận. Nó chịu trách nhiệm giúp điều chỉnh sự trao đổi chất, điều hòa huyết áp, hoạt động như một chất chống viêm và thậm chí hình thành ký ức.

Growth (HGH)

Hay còn gọi là hormone tăng trưởng, nó thường được viết tắt là HGH (Human growth hormone). Nó là một loại hormone được sản xuất bởi tuyến yên. Như tên của nó, hormone này chủ yếu gắn liền với sự tăng trưởng và phát triển. Nó kích thích tăng trưởng tế bào, tái tạo tế bào, giúp tăng cường trao đổi chất.

Adrenalin

Công thức hóa học của Adrenalin

Công thức hóa học của Adrenalin

Nó được sản xuất trong tuyến thượng thận và trong một số tế bào của hệ thần kinh trung ương. Chức năng chính của adrenalin là chuẩn bị cho cơ thể phản ứng “chiến đấu hoặc bỏ chạy” và cho phép đưa ra quyết định nhanh chóng trong các tình huống nguy hiểm hoặc căng thẳng. Có quá nhiều adrenalin trong thời gian dài có thể dẫn đến huyết áp cao, tim đập nhanh, lo lắng, khó chịu và chóng mặt.

Thyroid

Đây là hormone tuyến giáp được sản xuất trong tuyến giáp. Chúng thực hiện một loạt các nhiệm vụ quan trọng trong cơ thể. Một trong những trách nhiệm lớn nhất của hormone tuyến giáp là điều chỉnh sự trao đổi chất. Sự mất cân bằng hormone tuyến giáp có thể liên quan đến một tình trạng nghiêm trọng như bệnh cường giáp Grave hoặc bệnh viêm tuyến giáp Hashimoto.

Rối loạn nội tiết tố nữ nên làm gì?

Kiểm tra để phát hiện rối loạn nội tiết

Kiểm tra để phát hiện rối loạn nội tiết

Rối loạn nội tiết tố được chẩn đoán thông qua xét nghiệm hoặc bằng biểu hiện và đặc điểm lâm sàng. Các xét nghiệm về nội tiết tố thường thông qua việc kiểm tra các chất lỏng trong cơ thể như máu, nước tiểu hoặc nước bọt.

Trong trường hợp thiếu hụt nội tiết tố, liệu pháp thay thế nội tiết tố tổng hợp có thể được sử dụng. Còn trong trường hợp thừa nội tiết tố thì thuốc có thể được sử dụng để hạn chế tác động của hormone.

Ăn gì tăng nội tiết tố nữ?

Nếu như bạn đang bị thiếu hụt nội tiết tố nữ thì có thể sử dụng một số thực phẩm giúp tăng nội tiết tố.

Mầm đậu nành rất tốt cho nội tiết tố nữ

Mầm đậu nành rất tốt cho nội tiết tố nữ

  • Đậu nành: Đây là một trong nhưng thực sản phẩm bổ sung estrogen cho chị em phụ nữ. Nó rất giàu protein và isoflavones cho khả năng thúc đẩy sự sản sinh estrogen, từ đó làm giảm tình trạng khô hạn “cô bé” và hạn chế viêm nhiễm. Đậu nành còn có lợi cho sự phát triển của thai nhi, ngăn ngừa tình trạng lão hóa ở phụ nữ, giải quyết vấn đề rối loạn nội tiết trong cơ thể ở thời kỳ tiền mãn kinh.
  • Quả bơ: Trong quả bơ chứa một hàm lượng lớn chất béo lành mạnh và chất xơ. Qua đó giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, khắc phục những vấn đề lão hóa trên da, duy trì vóc dáng cân đối.
  • Hạnh nhân: có tác dụng kiểm soát rất tốt lượng đường trong máu, giảm nguy cơ phát triển tiểu đường tuýp 2, giảm cholesterol xấu. Tuy nhiên không nên ăn quá nhiều hạnh nhân vì có hàm lượng calo cao, dễ tăng cân.
  • Trứng: Vitamin Choline có trong trứng hỗ trợ sản xuất chất dẫn truyền thần kinh acetylcholine trong cơ thể người, điều này rất cần thiết cho hoạt động của hệ thần kinh, sức khỏe của não bộ. Trừng còn cung cấp axit béo omega 3 cùng chất béo chống viêm hỗ trợ não bộ.
  • Cá béo: Những loại cá như cá thu, cá hồi có tác dụng cải thiện nội tiết tố nữ. Trong cá béo chứa nhiều omega-3 giúp ngăn chặn hội chứng buồng trứng đa nang, điều hòa kinh nguyệt.

Có nên uống nội tiết tố không?

Không ít người thắc mắc nội tiết tố kém nên uống gì? Thực tế, việc sử dụng thuốc với mục đích bổ sung nội tiết tố nữ có thể dẫn đến một số tác dụng phụ. Vì vậy, nếu bạn đang bị thiếu hụt nội tiết tố thì  không được tự ý uống thuốc khi chưa có chỉ định và hướng dẫn của bác sĩ. Bạn nên đến bệnh viện để được các bác sĩ tư vấn thăm khám, xét nghiệm. Tùy vào mức độ và thể trạng, mà bác sĩ sẽ đưa ra những phác đồ điều trị phù hợp.

Thuốc đông y tăng nội tiết tố nữ

Sữa ong chúa bổ sung nội tiết tố nữ

Sữa ong chúa bổ sung nội tiết tố nữ

Một số vị thuốc Đông Y cho khả năng gia tăng nội tiết tố nữ.

  • Vị thuốc từ mầm đậu nành: Trong mầm đậu nành có chứa Isoflavone, có tác dụng lớn trong việc cân bằng hormone nữ.
  • Vị thuốc từ cây trinh nữ: Đây là một vị thuốc chữa rối loạn nội tiết nữ khá phổ biến. Nó có tác dụng giảm bớt tình trạng mất kiểm soát tâm – sinh lý. Vị thuốc này còn có nhiều hợp chất giúp cải thiện, loại bỏ biến chứng có liên quan đến tuyến yên, tuyến vú, nhờ đó cân bằng hệ thống nội tiết trong cơ thể.
  • Vị thuốc từ sữa ong chúa: sữa ong chúa rất giàu estrogen, nhờ đó giúp cân bằng hàm lượng estrogen trong cơ thể nhanh chóng.

Trên đây là tổng hợp những thông tin về nội tiết tố. Nếu bạn đang bị rối loạn nội tiết tố, đừng tự ý sử dụng thuốc khi chưa có tư vấn, hướng dẫn từ bác sĩ nhé. Hy vọng những chia sẻ trên đây có thể giúp bạn hiểu hơn về cơ thể mình.